Skleroterapia żylaków i pajączków

Skleroterapia piankowa, płynna i mikroskleroterapia — czym się różnią

Pod wspólną nazwą „skleroterapia” kryje się kilka odmian tego samego zabiegu. Różnią się one postacią podawanego leku, średnicą leczonych naczyń oraz tym, czy wstrzyknięcie wykonywane jest pod kontrolą USG.

• Mikroskleroterapia — leczenie najdrobniejszych naczyń: teleangiektazji (pajączków) i wenulektazji o średnicy poniżej 1–3 mm. Lekarz nakłuwa naczynia bardzo cienką igłą i podaje sklerozant w postaci płynnej, w niskim stężeniu. To odmiana o charakterze głównie estetycznym, ale ma też znaczenie profilaktyczne — pajączki są jednym z objawów przewlekłej niewydolności żylnej.
• Skleroterapia płynna — klasyczna forma zabiegu, w której środek obliterujący podaje się w postaci roztworu. Sprawdza się w leczeniu żył siatkowatych i mniejszych żylaków.
• Skleroterapia piankowa — sklerozant jest spieniany z powietrzem bezpośrednio przed podaniem (technika Tessariego). Pianka wypiera krew ze światła naczynia i dłużej kontaktuje się z jego ścianą, dzięki czemu działa skuteczniej przy tej samej dawce leku. Pozwala to zamykać żylaki o większej średnicy, które nie odpowiedziałyby na formę płynną.
• Echoskleroterapia — skleroterapia piankowa wykonywana pod kontrolą obrazu USG Doppler. Umożliwia precyzyjne podanie pianki do żył niewidocznych gołym okiem: niewydolnych pni żylnych, perforatorów czy żylaków nawrotowych po wcześniejszych operacjach.

Wybór odmiany zabiegu nie jest kwestią preferencji pacjenta, lecz wynikiem badania USG Doppler — to ono pokazuje, które naczynia są niewydolne i jaka technika zamknie je najskuteczniej. Zdarza się, że podczas jednej sesji łączymy kilka form, np. piankę do większych żylaków i mikroskleroterapię do pajączków.

Warto wiedzieć, że przy niewydolności żył o dużej średnicy (np. pnia żyły odpiszczelowej) trwalsze efekty dają zwykle metody termiczne — laserowe zamykanie żylaków (EVLT) i radioablacja — lub klejenie żylaków. Skleroterapia bywa wtedy uzupełnieniem leczenia, a nie jego podstawą.

Wskazania do skleroterapii

Skleroterapię można stosować do naczyń żylnych o różnej średnicy, jednak najlepsze wyniki daje w leczeniu zmian drobnych i średnich. Typowe wskazania to:

• teleangiektazje (pajączki) i wenulektazje — czerwone lub sine, drobne naczynka widoczne na skórze ud i podudzi,
• poszerzone żyły siatkowate — sinozielone żyły o średnicy kilku milimetrów, prześwitujące pod skórą,
• niewielkie i średnie żylaki kończyn dolnych — zwłaszcza w formie piankowej,
• żylaki nawrotowe po wcześniejszym leczeniu operacyjnym oraz żylaki pozostałe po zabiegach — skleroterapia jest tu szczególnie przydatna, bo pozwala uniknąć ponownej operacji,
• owrzodzenia żylne podudzi — u części pacjentów bez zamknięcia niewydolnych żył powierzchownych zasilających owrzodzenie nie ma możliwości jego wygojenia; echoskleroterapia piankowa bywa w tej sytuacji metodą z wyboru.

Systematyczne zamykanie nawet „niewinnych” pajączków ma sens nie tylko estetyczny — oddala rozwój zaawansowanych stadiów przewlekłej choroby żylnej, z owrzodzeniem włącznie.

O tym, czy skleroterapia będzie wystarczająca, decyduje zawsze kwalifikacja z badaniem USG Doppler żył. Jeśli badanie wykaże niewydolność głównych pni żylnych, zaproponujemy skuteczniejszą w takiej sytuacji metodę — laser, radioablację lub klejenie żył — a przy dużych żylakach podskórnych rozważymy estetyczną miniflebektomię. Badanie i konsultację wykonują specjaliści chirurgii naczyniowej na miejscu, w Klinice, aparatem GE Logiq S8.

Jak przebiega sesja skleroterapii

Zabieg wykonywany jest w gabinecie zabiegowym przez lekarza i trwa zwykle 15–30 minut. Pacjent leży — pozycja leżąca opróżnia żyły z krwi i ułatwia precyzyjne podanie leku. Znieczulenie nie jest potrzebne: nakłucia bardzo cienką igłą są dobrze tolerowane, a wstrzyknięciu sklerozantu może towarzyszyć jedynie krótkotrwałe uczucie szczypania lub pieczenia. O każdej zmianie odczuwania warto na bieżąco informować lekarza.

Przebieg sesji krok po kroku:

1. Lekarz ocenia zmiany żylne i wyznacza naczynia do zamknięcia — przy echoskleroterapii pod kontrolą głowicy USG.
2. Do poszerzonych żył wprowadza cienkimi igłami środek obliterujący w stężeniu dobranym do średnicy naczynia i oczekiwanego rezultatu. Jedna sesja obejmuje zwykle jedną kończynę — zależnie od rozległości zmian udo lub podudzie.
3. Po zakończeniu wstrzyknięć na kończynę zakładana jest pończocha lub podkolanówka uciskowa.
4. Bezpośrednio po zabiegu pacjent udaje się na około 30-minutowy spacer i wraca do normalnej aktywności.

Na skórze nie pozostają nacięcia ani blizny, nie ma okresu rekonwalescencji ani zwolnienia z pracy. Praktyczne wskazówki, jak przygotować się do wizyty zabiegowej, zebraliśmy na stronie przygotowanie do zabiegu.

Ile sesji skleroterapii potrzeba

Liczba sesji jest sprawą bardzo indywidualną i zależy od rozległości zmian. Pojedyncze pajączki czy niewielki żylak można zamknąć podczas jednej–dwóch wizyt, natomiast leczenie rozległych zmian obejmujących całą kończynę wymaga zwykle 2–6 sesji wykonywanych w odstępach 2–4 tygodni.

Zabiegi w tej samej okolicy powtarzamy po minimum 2 tygodniach — tyle czasu potrzebują leczone naczynia, by można było ocenić efekt i bezpiecznie podać kolejną dawkę leku. Na drugiej kończynie zabieg można natomiast wykonać szybko, nawet następnego dnia.

Pełny harmonogram leczenia — liczbę sesji, ich kolejność i odstępy — ustala lekarz na pierwszej wizycie konsultacyjnej, po badaniu USG Doppler żył. Dzięki temu od początku wiadomo, jakiego zakresu leczenia i jakich kosztów można się spodziewać.

Efekty skleroterapii — kiedy się pojawiają i jak długo się utrzymują

Podanie leku nie oznacza natychmiastowego zniknięcia naczynia — skleroterapia uruchamia proces, który wymaga czasu. Zamykanie żyły trwa około 3–4 tygodni, a następnie rozpoczyna się wchłanianie zamkniętego naczynia, które zależnie od jego średnicy może potrwać od 1 do 6 miesięcy.

W okresie przejściowym w miejscach leczonych naczyń mogą być widoczne zasinienia, przechodzące stopniowo w odcień zielonkawo-sinawy. Czasami pod skórą wyczuwalny jest twardy, tkliwy „powrózek” — to zamknięta, włókniejąca żyła, która wchłonie się w ciągu kilku tygodni do kilku miesięcy. Bolesność większych naczyń może utrzymywać się do 2 tygodni i jest zjawiskiem przejściowym. Ostateczny efekt estetyczny ocenia się więc nie wcześniej niż po kilku tygodniach od sesji.

Uzyskane zamknięcia naczyń są zwykle trwałe — raz skutecznie zamknięta żyła na ogół nie otwiera się ponownie. Skleroterapia nie usuwa jednak przyczyny choroby żylnej ani indywidualnej skłonności do tworzenia nowych poszerzeń. Dlatego po 2–3 latach od zabiegu może dochodzić do nawrotu zmian — pojawienia się nowych pajączków czy żylaków — co bywa wskazaniem do ponownej, zwykle krótkiej sesji. Wiele pacjentek dbających o wygląd nóg poddaje się takim „dostrzyknięciom” co kilka lat, nie dopuszczając do powstania rozległych zmian. Regularna kontrola u flebologa pozwala wychwycić nawrót wcześnie, gdy leczenie jest najprostsze.

Przeciwwskazania i możliwe powikłania

Skleroterapia jest zabiegiem o ugruntowanym profilu bezpieczeństwa, ma jednak — jak każda procedura medyczna — swoje przeciwwskazania. Należą do nich przede wszystkim:

• uczulenie na środek obliterujący,
• ostra zakrzepica żył głębokich lub zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych,
• ciąża i okres karmienia piersią — zabieg planowo odraczamy,
• ostra infekcja skóry w obszarze planowanego zabiegu lub ciężka infekcja ogólna,
• istotne niedokrwienie kończyn (zaawansowana miażdżyca tętnic),
• długotrwałe unieruchomienie i brak możliwości chodzenia po zabiegu.

O ostatecznej kwalifikacji decyduje lekarz podczas konsultacji z badaniem USG Doppler — stąd tak ważny jest dokładny wywiad, w tym informacja o przebytych zakrzepicach, przyjmowanych lekach i uczuleniach.

Możliwe powikłania. Rzetelna informacja wymaga uczciwej listy. Po skleroterapii stosunkowo często występują dolegliwości łagodne i przemijające:

• zaczerwienienia, zasinienia i siniaki w miejscach wstrzyknięć,
• przemijający obrzęk — niewielki obrzęk kostki czy stopy w czasie noszenia ucisku jest normalny i mija po jego zdjęciu,
• krótkotrwała tkliwość leczonych naczyń.

Powikłania rzadkie i bardzo rzadkie to:

• reakcje alergiczne na podany środek,
• przebarwienia skóry wzdłuż leczonego naczynia — zwykle bledną z czasem, choć mogą utrzymywać się długo,
• zakrzepowe zapalenie żył.

Ryzyko powikłań minimalizuje prawidłowa kwalifikacja, technika zabiegu pod kontrolą USG tam, gdzie to wskazane, oraz przestrzeganie zaleceń pozabiegowych — zwłaszcza kompresjoterapii i aktywnego chodzenia. Więcej odpowiedzi na typowe wątpliwości znajdziesz w naszym FAQ.

Zalecenia po zabiegu skleroterapii

Postępowanie po zabiegu ma bezpośredni wpływ na wynik leczenia. Niezastosowanie się do zaleceń może pogorszyć efekt, a czasami doprowadzić do powikłań. Najważniejsze zasady:

• Spacer przez około 30 minut bezpośrednio po zabiegu. Praca pompy mięśniowej łydki to kluczowy element profilaktyki zakrzepicy żylnej. Z tego samego powodu niewskazane jest wsiadanie do samochodu i dłuższa podróż zaraz po wyjściu z gabinetu.
• Kompresjoterapia. Pończochę lub podkolanówkę uciskową nosi się na początku przez 48–72 godziny bez zdejmowania, a następnie w ciągu dnia (od rana do wieczora) przez okres zalecony przez lekarza. Ucisk znacząco zwiększa skuteczność zabiegu — pozwala na lepsze zamknięcie światła naczynia. W wybranych sytuacjach, zwłaszcza latem przy leczeniu drobnych pajączków, lekarz może odstąpić od kompresji.
• Własne pończochy w klasie ucisku 2. Na zabieg należy przyjść z własnym wyrobem uciskowym. W leczeniu stosujemy głównie produkty o 2. klasie ucisku — wyroby 1. klasy mają znaczenie wyłącznie profilaktyczne. Warto wybrać pończochy dobrej jakości, np. firm Juzo, Sigvaris lub Medi; wyższa cena rekompensowana jest trwałością i komfortem noszenia. Dobór klasy i rodzaju wyrobu omawiamy na konsultacji.
• Normalna aktywność — tak, forsowny wysiłek — z umiarem. Codzienne funkcjonowanie i praca nie wymagają przerwy. Przez kilka dni warto natomiast unikać gorących kąpieli i sauny.

Komplet praktycznych informacji — co zabrać, jakie leki zgłosić, jak zaplanować dzień zabiegu — znajduje się na stronie przygotowanie do zabiegu.