Radioablacja żylaków (ClosureFast)

Czym jest radioablacja żylaków

Radioablacja (ablacja prądem o częstotliwości radiowej, RFA) to wewnątrzżylna metoda leczenia niewydolnych żył pniowych — najczęściej żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej — które są przyczyną żylaków. Przez nakłucie skóry do żyły wprowadzany jest cienki cewnik ClosureFast, który kontrolowaną energią cieplną obkurcza i trwale zamyka chore naczynie. Krew zostaje przekierowana do zdrowych żył, a przyczyna żylaków — refluks, czyli wsteczny przepływ krwi — zostaje wyeliminowana.

Najbardziej uznane towarzystwa naukowe, w tym Europejskie Towarzystwo Chirurgii Naczyniowej (ESVS) w wytycznych z 2022 roku, rekomendują metody wewnątrzżylnej ablacji termicznej — radioablację i laser — jako leczenie pierwszego wyboru w niewydolności żył pniowych, przed klasyczną operacją. To właśnie dlatego radioablacja bywa nazywana złotym standardem leczenia niewydolności żylnej.

Kwalifikację do zabiegu zawsze poprzedza badanie USG Doppler żył, które precyzyjnie mapuje niewydolne odcinki układu żylnego i pozwala dobrać optymalną metodę leczenia.

Zalety radioablacji

• Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym (tumescencyjnym) — bez narkozy i bez „zastrzyku w plecy”.
• Wystarczy pojedyncze nakłucie żyły, przez które wprowadzany jest cewnik — na skórze pozostaje minimalny ślad.
• Można leczyć obie nogi w trakcie jednego zabiegu.
• Zabieg trwa krótko — około 30–60 minut.
• Efektem jest likwidacja refluksu żylnego, który leży u podłoża choroby żylnej: ustępują obrzęki i uczucie „ciężkości nóg”.
• Powrót do normalnej aktywności następuje bardzo szybko — zwykle w ciągu 1–2 dni.

Cały zabieg odbywa się ambulatoryjnie — pacjent wraca do domu tego samego dnia, o własnych siłach.

Radioablacja a klasyczna operacja żylaków (stripping)

Klasyczna operacja żylaków polega na chirurgicznym usunięciu żyły odpiszczelowej (stripping). Wymaga nacięcia w pachwinie i na łydce, a żyła jest wycinana z nogi. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczynówkowym, co oznacza pobyt w szpitalu i dłuższą rekonwalescencję.

Radioablacja jest pod tym względem zupełnie inna: żyła nie jest wycinana, lecz zamykana od środka za pomocą cewnika wprowadzonego przez nakłucie na wysokości kolana. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, bez cięć chirurgicznych, a pacjent wstaje ze stołu zabiegowego i chodzi od razu. Zamiast blizn po nacięciach pozostaje ślad po nakłuciu, a ryzyko powikłań rany (krwiaki, zakażenia, uszkodzenie nerwów skórnych w pachwinie) jest istotnie mniejsze. To właśnie te różnice sprawiły, że wytyczne ESVS stawiają ablację wewnątrzżylną przed operacją klasyczną.

Radioablacja a laser (EVLT)

Obie metody należą do ablacji termicznej i mają ten sam cel — trwałe zamknięcie niewydolnej żyły ciepłem. Różni je sposób dostarczania energii. Cewnik ClosureFast podgrzewa ścianę żyły w kontrolowanych, 20-sekundowych cyklach do stałej, ściśle określonej temperatury, co powoduje obkurczenie włókien kolagenowych i zamknięcie naczynia. Włókno laserowe działa punktowo, a szczytowe temperatury na końcówce lasera mogą być znacznie wyższe.

W randomizowanym badaniu RECOVERY z 2009 roku porównano ClosureFast z ablacją laserem o długości fali 980 nm: radioablacja wiązała się z mniejszym bólem pozabiegowym, mniejszymi siniakami, mniejszą liczbą drobnych powikłań i szybszą poprawą jakości życia. Warto jednak uczciwie dodać, że nowoczesne lasery o długości fali 1940 nm — takie, jakim pracujemy w naszej klinice — działają w niższych temperaturach niż dawne lasery 980 nm i znacząco zmniejszyły tę różnicę. Dziś obie metody osiągają porównywalne wyniki, a wybór między nimi zależy od anatomii żył konkretnego pacjenta, ocenianej w badaniu USG Doppler.

Jak przebiega zabieg krok po kroku

1. Pacjent jest badany — wykonujemy USG Doppler i zaznaczamy na skórze miejsca dostępu do układu żylnego.
2. Pacjent kładzie się na stole zabiegowym; odkażamy skórę i jałowo przygotowujemy pole zabiegowe.
3. Pod kontrolą USG nakłuwamy żyłę, która ma być poddana radioablacji.
4. Do żyły wprowadzamy cewnik ClosureFast — pod stałą kontrolą USG umieszczamy go precyzyjnie, w bezpiecznej odległości od połączenia z układem żył głębokich.
5. Wykonujemy znieczulenie tumescencyjne przestrzeni wokół leczonej żyły — chroni ono otaczające tkanki przed ciepłem i znosi ból.
6. Sekwencyjnie zamykamy żyłę, aplikując energię cieplną do jej ściany i na bieżąco monitorując efekt w USG.
7. Kontrolujemy zamknięcie całego leczonego odcinka żyły w badaniu USG Doppler.
8. Usuwamy cewnik i zaopatrujemy miejsce nakłucia.
9. W zależności od zaawansowania choroby większe żylaki usuwamy jednoczasowo metodą miniflebektomii; drobne nacięcia zamykamy szwami lub plastrami steri-strip i zakładamy opatrunki.
10. Na leczoną nogę zakładamy pończochę uciskową, którą nosi się przez tydzień po zabiegu (w ciągu dnia).

Dla sprawnego przebiegu zabiegu i szybkiego powrotu do pełnej aktywności ważne jest odpowiednie przygotowanie do zabiegu zgodnie z naszym protokołem.

Efekt i trwałość zabiegu

Efekt zamknięcia niewydolnej żyły odczuwalny jest niemal natychmiast — zmniejsza się uczucie „ciężkości nogi”, a obrzęk ulega znacznej redukcji lub ustępuje. Sam proces włóknienia żyły, czyli jej bliznowacenia i stopniowego wchłaniania, trwa kilka miesięcy. Ostatecznie zamknięte naczynie zanika całkowicie i nie stanowi już źródła żylaków ani groźniejszych powikłań, takich jak zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych.

U części pacjentów po zabiegu wyczuwalny jest pod skórą twardy powrózek w przebiegu leczonej żyły — wchłania się on w okresie do 6 miesięcy. Niewielka bolesność w tym obszarze jest również zjawiskiem przejściowym.

Efekt jest trwały: w badaniach klinicznych z pięcioletnią obserwacją żyły poddane radioablacji ClosureFast pozostawały trwale zamknięte u 97% pacjentów. Warto przy tym pamiętać, że celem radioablacji jest likwidacja przyczyny żylaków — refluksu w żyle odpiszczelowej lub odstrzałkowej. Samo zamknięcie pnia żylnego nie usuwa jednak żylaków już widocznych pod skórą — te zaopatrujemy dodatkowymi technikami opisanymi poniżej.

Miniflebektomia i skleroterapia jako uzupełnienie

Aby usunąć duże, widoczne przez skórę żylaki, jednoczasowo z radioablacją wykonujemy miniflebektomię — estetyczne wycięcie żylaków przez mikronacięcia, w ramach tej samej procedury i tego samego znieczulenia.

Mniejsze poszerzenia żylne — żyły siatkowate i teleangiektazje (pajączki) — zamykamy przy pomocy skleroterapii na wizycie kontrolnej, około tygodnia po radioablacji.

Takie leczenie etapowe daje pełny efekt: likwidację żylaków i drobnych zmian naczyniowych, normalizację przepływu żylnego oraz ustąpienie obrzęku, uczucia rozpierania i „ciężkości” nogi.

Wskazania i przeciwwskazania

Wskazania do radioablacji:

• objawowa niewydolność żyły odpiszczelowej,
• objawowa niewydolność żyły odstrzałkowej.

Przeciwwskazania:

• róża, zapalenie tkanki podskórnej,
• ciąża,
• ostra zakrzepica żylna,
• ostra infekcja,
• poważne choroby przewlekłe (oceniane indywidualnie),
• unieruchomienie, niezdolność do samodzielnego poruszania się,
• zaawansowana miażdżyca tętnic kończyn dolnych.

O ostatecznej kwalifikacji decyduje lekarz po konsultacji i badaniu USG Doppler.

Zalecenia pozabiegowe

Bezpośrednio po zabiegu zakładamy pończochę kompresyjną o drugiej klasie ucisku. Jej stosowanie to ważny element profilaktyki zakrzepicy żylnej — pończochę nosi się w ciągu dnia (od rana do wieczora) przez tydzień po zabiegu; na noc można ją zdejmować.

Na zabieg należy przyjść z własną pończochą. Warto wybrać wyrób dobrej jakości (np. Juzo, Sigvaris, Medi) — wyższa cena rekompensowana jest dłuższą żywotnością wyrobu. W leczeniu stosujemy wyroby o drugim stopniu ucisku.

Dodatkowo przez tydzień po zabiegu konieczne jest przyjmowanie heparyny drobnocząsteczkowej w zastrzykach podskórnych — jako element profilaktyki przeciwzakrzepowej.

Zalecamy częste spacery już od dnia zabiegu, natomiast przez co najmniej tydzień należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i dźwigania ciężarów powyżej 10 kg. Przy prawidłowo wykonanym zabiegu powikłania są rzadkie; najczęściej obserwuje się przemijające zaczerwienienie, siniaki lub obrzęk, a rzadko — zakrzepowe zapalenie żył, przebarwienia czy opóźnione gojenie. Więcej praktycznych odpowiedzi znajdziesz w naszym FAQ.